ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

35

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

مراد ، مؤمن گمنام وكم آزار است وواژه مساييح جمع مسياح است وبه معناى كسى است كه ميان مردم براي ايجاد مفسده وسخن چينى رفت وآمد مىكند ومذاييع جمع مذياع است واين در باره كسى به كار برده مىشود كه هنگامى كه مىشنود ديگرى كار بدى انجام داده زبان به گفتن آن باز وبه پخش ونشر آن اقدام مىكند ، بذر جمع بذور است واين واژه بر كسى اطلاق مىشود كه نادان وبىشعور وياوه‌گو باشد . نومة : كسى كه بسيار بخوابد وگفته شده كه به سكون واو به معناى ضعيف وناتوان است كفأت الإناء ظرف را باژگونه كردى ، به كار رفتن نومة در اين جا كناية است از گمنامى ونداشتن نام ونشان در ميان مردم به سبب اعراض از خلق وتوجّه آنها به خالق ، چنان كه خود آن حضرت اين سخن را با ذكر : إن شهد لم يعرف وإن غاب لم يفتقد تفسير فرموده است يعنى كساني كه اگر حضور داشته باشند شناخته نيستند واگر غائب باشند كسى در پى پرسش حال آنها نيست ، ومراد هر مؤمني است كه داراى اين أوصاف باشد ، ودر باره اين مؤمنان واژه‌هاى مصابيح وأعلام را استعاره فرموده است ، زيرا اينان در طريق معرفت بارى تعالى أسباب هدايتند ، ودر اين باره پيش از اين سخن گفته شده است . ( 20022 - 19981 ) عبارت : ليسوا بالمساييح . . . تا ضرّآء نقمته واضح است ، وسيّد رضى رضوان اللّه عليه مشكلات آن را بيان داشته است . ( 20065 - 20023 ) فرموده است : أيّها النّاس . . . تا الإناء بما فيه . امام ( ع ) در اين گفتار از آينده آگاهى مىدهد ، واز تباهيهاى أهل زمان وفتنه‌هاى دوران ورها كردن دين ، سخن مىگويد . چنان كه پيش از اين نيز در اين باره اشاره‌هايى فرموده است ، آن حضرت دگرگونى زمانه را به وارونه شدن ظرف با هر چه در آن است ، تشبيه فرموده ، ووجه تشبيه اين است كه همان گونه كه ظرف پس از وارونه شدن ، فايده خود را از دست مىدهد ، اسلام هم به سبب اين